Жүктелуде…
Тапсырмалар оқушыларды төл сөз бен төлеу сөзді ажыратуға және дұрыс түрлендіруге үйретеді. «Есте сақта!» блоктарын бірге оқып, ережелерді талдаңыз. 1-3-тапсырмаларда үлгі бойынша сөйлемдерді өзгертуді жаттықтырыңыз, 4-тапсырмада көмекші сөздерді дұрыс таңдатыңыз. Жұмысты жеке орындатып, жауаптарын дауыстап тексеріп, қателерін бірге түзетіңіз.
Бұл тапсырма оқушылардың талғаулы салалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта дұрыс қолдануына бағытталған. Оқушылар берілген тіркестерді байланыстырып, жазғы демалыс туралы мағыналы сөйлемдер құрастырады, өз тәжірибесін сипаттайды және пікір алмасады. Тапсырма грамматикалық сауаттылықты, байланыстырып жазу дағдысын, сөздік қорын және функционалдық тілдік құзыреттілігін кешенді түрде дамытады.
Бұл тапсырма оқушылардың ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта дұрыс қолдану дағдысын қалыптастырады. Оқушылар жай сөйлемдерді мағынасына қарай байланыстырып, тиісті жалғаулықтарды қолданады. Жұптық және топтық жұмыс барысында өзара талқылап, сөйлемдерді салыстырады, тілдік дәлдігін жетілдіреді, байланыстырып сөйлеу, жазылым және грамматикалық сауаттылық дағдыларын дамытады.
Жаттығулар жинағы сабақ барысында қолданылады. Алдымен кестедегі ереже мен үлгі сөйлемдер оқушылармен бірге талданады. Содан кейін тапсырмалар жеке немесе жұппен орындалады. Әр жауап тексеріліп, қателер бірден түсіндіріледі. Талғаулы, себеп-салдар, қарсылықты салалас сөйлемдердің ерекшелігі нақты мысалдармен бекітіледі. Оқушылардың белсенділігі ынталандырылып, сабақ соңында қорытынды жасалады.
Бұл жаттығулар себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта саналы қолдануға бағытталған. Оқушылар себеп пен салдар арасындағы байланысты анықтап, өз пікірін дәлелдейді, сөйлемдерді түрлендіреді және жағдаяттарға сәйкес жауап құрастырады. Тапсырмалар сыни ойлауды, функционалдық сауаттылықты, байланыстырып сөйлеу, жазылым және грамматикалық дағдыларды кешенді түрде дамытады.
Бұл жаттығулар кезектес салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта орынды қолдануға бағытталған. Оқушылар ауысып отыратын әрекеттер мен құбылыстарды сипаттап, өз тәжірибесін әңгімелейді, жұппен пікір алмасады және сөйлемдерді толықтырады. Тапсырмалар байланыстырып сөйлеу, грамматикалық сауаттылық, функционалдық тілдік құзыреттілік, сыни ойлау және шығармашылық қабілеттерді жүйелі дамытады.
Тапсырмаларды түрлендіру үшін креативті әдістерді қолданыңыз: кестені карточкалармен ойын түрінде өткізіңіз, сөйлемдерді топ болып жарыс форматында құрастырыңыз. Сұхбат тапсырмасын "айналмалы әңгіме" әдісімен ұйымдастырып, әр жұп орын ауыстырсын. Есте қалған оқиғаны суретпен немесе қысқа сахналық көрініспен көрсетуге болады. Мұндай тәсілдер оқушылардың қызығушылығын арттырып, сабақты жандандырады.
Бұл тапсырмалар оқушыға «бар, жоқ, емес» сөздерін жай жаттатпай, олардың сөйлемдегі қолданысын жүйелі меңгертуге бағытталған. Сөйлем құрау, шашыраған сөздерді реттеу және сұрақ үлгілерін қалпына келтіру арқылы оқушы болымды, болымсыз, сұраулы құрылымдарды салыстырады. Мұғалім тапсырмаларды жұптық сөйлесімге айналдырып, оқушының өз тәжірибесімен байланыстыра алады.
Жаттығулар жүйесі қарапайымнан күрделіге қарай құрылған: оқушы алдымен сөйлем түрлерін тани үйренеді (1), құрмалас сөйлемді талдайды (2), жай/құрмалас сөйлемдерді салыстырады (3), жай сөйлемдерден құрмалас сөйлем құрастырады (4–5), соңында мәтінді өңдеп, өз бетінше құрмалас сөйлем қолданып мәтін құрайды (6). Осылайша тану, талдау, салыстыру, қолдану және мәтін құрау дағдылары кезең-кезеңімен қалыптасады.
Бұл ойын күнделікті зат атауларын сурет арқылы меңгертуге арналған. Тақтаға мына тіркестерді жазыңыз: Ол + сын есім. / Ол ...-дан жасалған. / Ол ... (пішіні). / Оның ұзындығы шамамен ... . / Оны ... үшін қолданады. / Оны ...-дан табуға болады. карточкадағы затты атайды, оның белгісін немесе қызметін сипаттайды және серіктесіне жұмбақтап айтады. Серіктесі сурет пен сипаттамаға сүйеніп, сөзді табады. Ойын сөздік қорды, айтылымды, тыңдалымды, есте сақтауды және серіктеспен тілдесуді дамытады. Кейін оқушылар карточкаларды ауыстырып, өзара тексеру жүргізеді және пікір алмасады.
Бұл зат не үшін керек болуы мүмкін? Бұл тапсырма модаль сөздерді күнделікті заттардың қызметін түсіндіруде қолдануға бағытталған. Оқушылар карточкаларды сипаттап, зат атауын атамай, оның не үшін қажет болуы мүмкін екенін айтады. Топтық ойын барысында тыңдайды, дәлелдейді, сөздік қорын кеңейтеді. Соңында үш затты таңдап, тірек құрылыммен өз сөйлемдерін жазады. Оқушылар өз ойын жұбына түсінікті әрі нақты ауызша жеткізеді.
Орынды немесе жағдайды тап Бұл тапсырма оқушыларды орын мен жағдаятты модальдік құрылымдары арқылы сипаттауға үйретеді. Олар сөйлемдердегі әрекеттерге сүйеніп, жасырын орынды табады. Жұппен карточка таңдап, «-уың мүмкін» құрылымымен бес сөйлем құрастырады. Кейін сөйлемдерін сыныпқа оқып, сыныптастарының болжамын тыңдайды, орынды анықтайды және жауаптарын салыстырады. Олар бірін-бірі тыңдап, дәлелдің қаншалықты түсінікті болғанын бағалайды және жауаптарын түзетеді.
Демалыс жоспары Бұл жұмыс парағы демалыс жоспарын талдау арқылы сенімді білдіретін модаль сөздерді меңгертеді. Оқушылар Саматтың Түркістанға сапары туралы мәтінді оқып, кестені толтырады, ережелерді сәйкестендіреді. Кейін сөздердің ретін дұрыстап, сөйлем құрайды. Соңғы тапсырмада берілген жоспар негізінде болашақ әрекеттерді модаль тұлғалармен толықтырып, өз қалауы туралы сөйлеседі. Жұпта жауаптарын тексеріп, пікірлерін дәлелдеп қорғайды.
Бұл тапсырма алдағы отыз жылдағы тұрмыс, бос уақыт, әлем және отбасы туралы болжам айтуға бағытталған. Оқушылар тірек сөздерден сұрақ құрастырады, төрттік топта пікір алмасады. Жауап бергенде сенімділік деңгейін білдіретін модаль сөздерді қолданады, себебін түсіндіреді. Соңында топ нәтижесін жинақтап, сыныпқа өз қорытындысын айтады. Бұл әрекет сұрақ қою және дәлелдеу дағдысын дамытады.
Бұл жұмыс парағы екі мың елу жыл туралы пікір білдіру мен болжам жасауды дамытады. Оқушылар жақшадағы етістіктерді өз ойына сай модаль тұлғалармен толықтырады. Айда тұру, дрондар, виртуалды әлем, ұшатын көлік сияқты тақырыптарды талқылайды. Төрттік топта жауаптарын оқып, келісу не келіспеу себебін айтып, ортақ шешімге келеді. Пікірін тілдік дәлелмен ауызша қорғайды.
Бұл тапсырма оқушыға заттарды түрлі мүмкіндіктермен байланыстырып, өз пікірін түсіндіруге үйретеді. Оқушылар сурет және мүмкіндік карточкаларын пайдаланып, берілген сипаттамаға сай затты таңдайды. Оның неге сәйкес келетінін модаль сөздермен дәлелдейді. Топ келіссе карточканы тастайды, келіспесе сақтайды. Ойын соңында ең көп дұрыс дәлел айтқан оқушы жеңеді. Әр жауапты нақты себеппен және мысалмен негіздейді.
Бұл тапсырма бір күндік саяхатқа қажетті заттарды таңдау арқылы «-уым мүмкін» құрылымын қолдануға бағытталған. Оқушылар карточка алып, затты не үшін өзімен алатынын айтады. Дұрыс сөйлем құраса, карточканы иеленеді. Кейін үш затты таңдап, тірек үлгі бойынша жазбаша сөйлем құрайды. Топтық ойын сөйлеу сенімділігін арттырады. Карточкалармен жұмыс әр оқушыны белсенді сөйлеуге ынталандырады.
Бұл жұмыс парағы алдағы он екі сағат, күн, ай және жыл туралы жеке болжам айтуға арналған. Оқушылар сыныптастарына сұрақ қойып, жауаптарын сенімділік деңгейі бар бағандарға белгілейді. Қосымша сұрақ арқылы себебін анықтайды. Кейін ақпаратты салыстырып, топ нәтижесін санмен сипаттайды және сыныпқа ауызша қорытынды жасайды. Тыңдау, салыстыру және нақтылау дағдылары бірдей жетіледі.
Бұл орындала ма? Бұл тапсырма үстел ойыны арқылы болашақ туралы болжамға пікір білдіруді дамытады. Оқушылар тас лақтырып, түскен шаршыдағы ойды оқиды, келісетінін немесе келіспейтінін модаль сөздермен айтады. Әр жауапқа себеп келтіреді. Үлгі сөйлемдер сенімділік деңгейін дұрыс таңдауға көмектеседі. Ойын барысында тыңдау, сөйлеу, дәлелдеу дағдылары қалыптасады. Топтық талқылау сыни ойлау мен дәлелді сөйлеуді дамытады.