Сөйлем
Материалдар
Төл сөзді төлеу сөзге айналдыру
Тапсырмалар оқушыларды төл сөз бен төлеу сөзді ажыратуға және дұрыс түрлендіруге үйретеді. «Есте сақта!» блоктарын бірге оқып, ережелерді талдаңыз. 1-3-тапсырмаларда үлгі бойынша сөйлемдерді өзгертуді жаттықтырыңыз, 4-тапсырмада көмекші сөздерді дұрыс таңдатыңыз. Жұмысты жеке орындатып, жауаптарын дауыстап тексеріп, қателерін бірге түзетіңіз.
Талғаулы салалас
Бұл тапсырма оқушылардың талғаулы салалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта дұрыс қолдануына бағытталған. Оқушылар берілген тіркестерді байланыстырып, жазғы демалыс туралы мағыналы сөйлемдер құрастырады, өз тәжірибесін сипаттайды және пікір алмасады. Тапсырма грамматикалық сауаттылықты, байланыстырып жазу дағдысын, сөздік қорын және функционалдық тілдік құзыреттілігін кешенді түрде дамытады.
Ыңғайлас салалас
Бұл тапсырма оқушылардың ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта дұрыс қолдану дағдысын қалыптастырады. Оқушылар жай сөйлемдерді мағынасына қарай байланыстырып, тиісті жалғаулықтарды қолданады. Жұптық және топтық жұмыс барысында өзара талқылап, сөйлемдерді салыстырады, тілдік дәлдігін жетілдіреді, байланыстырып сөйлеу, жазылым және грамматикалық сауаттылық дағдыларын дамытады.
Қарсылықты салалас
Жаттығулар жинағы сабақ барысында қолданылады. Алдымен кестедегі ереже мен үлгі сөйлемдер оқушылармен бірге талданады. Содан кейін тапсырмалар жеке немесе жұппен орындалады. Әр жауап тексеріліп, қателер бірден түсіндіріледі. Талғаулы, себеп-салдар, қарсылықты салалас сөйлемдердің ерекшелігі нақты мысалдармен бекітіледі. Оқушылардың белсенділігі ынталандырылып, сабақ соңында қорытынды жасалады.
Себеп-салдар салалас
Бұл жаттығулар себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта саналы қолдануға бағытталған. Оқушылар себеп пен салдар арасындағы байланысты анықтап, өз пікірін дәлелдейді, сөйлемдерді түрлендіреді және жағдаяттарға сәйкес жауап құрастырады. Тапсырмалар сыни ойлауды, функционалдық сауаттылықты, байланыстырып сөйлеу, жазылым және грамматикалық дағдыларды кешенді түрде дамытады.
Кезектес салалас
Бұл жаттығулар кезектес салалас құрмалас сөйлемді коммуникативтік жағдаятта орынды қолдануға бағытталған. Оқушылар ауысып отыратын әрекеттер мен құбылыстарды сипаттап, өз тәжірибесін әңгімелейді, жұппен пікір алмасады және сөйлемдерді толықтырады. Тапсырмалар байланыстырып сөйлеу, грамматикалық сауаттылық, функционалдық тілдік құзыреттілік, сыни ойлау және шығармашылық қабілеттерді жүйелі дамытады.
Түсіндірмелі салалас
Тапсырмаларды түрлендіру үшін креативті әдістерді қолданыңыз: кестені карточкалармен ойын түрінде өткізіңіз, сөйлемдерді топ болып жарыс форматында құрастырыңыз. Сұхбат тапсырмасын "айналмалы әңгіме" әдісімен ұйымдастырып, әр жұп орын ауыстырсын. Есте қалған оқиғаны суретпен немесе қысқа сахналық көрініспен көрсетуге болады. Мұндай тәсілдер оқушылардың қызығушылығын арттырып, сабақты жандандырады.
Бар, жоқ, емес сөзді сөйлемдер
Бұл тапсырмалар оқушыға «бар, жоқ, емес» сөздерін жай жаттатпай, олардың сөйлемдегі қолданысын жүйелі меңгертуге бағытталған. Сөйлем құрау, шашыраған сөздерді реттеу және сұрақ үлгілерін қалпына келтіру арқылы оқушы болымды, болымсыз, сұраулы құрылымдарды салыстырады. Мұғалім тапсырмаларды жұптық сөйлесімге айналдырып, оқушының өз тәжірибесімен байланыстыра алады.